Jaap Verkerk
Tijdens de Precisiebeurs 2004 werd zijn oeuvre geëerd met de Rien Koster prijs.
Hij deed de HTS en stopte na twee jaar met zijn studie aan de technische universiteit omdat hij vader werd. Niets wees er toen op dat hij zo'n belangrijke ontwikkelaar op het gebied van de Precisietechnologie zou worden toen hij in 1969 bij Philips Research een baan kreeg. Zijn gemoedelijke manier van optreden is een van zijn charmes waardoor menigeen hem wel eens stevig heeft onderschat.
Uitvinden en innovatie ziet Riné meer als een creatieve uiting. Daarom heeft hij het niet over methodisch werken, maar over het gevoel in de techniek dat je bij iemand overbrengt. Het uitvoeren van technische analyses laat hij graag over aan de jonge ingenieurs. Ongetwijfeld analyseert hij zelf ook, maar meer met zijn hoofd om te voelen of het klopt. Zodra een analyse zijn gevoel in de weg zit, reageert hij meteen door aan te tonen waar die analyse mank gaat, om daarna zijn gevoel te volgen.
Zelf noemt hij zich een mechafysicus, doelend op het vinden van mechatronische oplossingen door het toepassen van fysische principes.
Hij heeft oog voor het kleinste detail en dat brengt hem vaak op ideeën. Bijvoorbeeld de Donator voor het aandrijven van de manipulator in een elektronenmicroscoop. Al meer dan 30 jaar geleden heeft hij die uitgevonden en nog steeds bestaat er geen betere oplossing. Een rimpel, die ontstaat als je met je vinger over de molton in je bed vooruit duwt, bracht hem op het idee datzelfde met een kogel op een dun stalen plaatje te doen. Het materiaal onder de kogel rekt iets uit en er ontstaat in het materiaal ter plaatse een miniscule verplaatsing. Die verplaatsing wordt doorgegeven aan een plaat die tegen de onderkant zit geklemd. Door de kogel in een cirkel te laten lopen is de beweging continu en ontstaat een aandrijving met een enorm grote overbrengingsverhouding, 10.000 en meer is mogelijk afhankelijk van de gekozen afmetingen.
Veel daarvan heeft te maken met optiek en microscopie. Niet alleen het precisie-manipuleren van objecten, maar bijvoorbeeld ook het ontwikkelen van optiek voor extreme UV dat in de nieuwste generatie wafersteppers toegepast gaat worden. De ELID-slijpmachine om spiegelvlakken te kunnen slijpen. Replicatechniek voor moeilijke optische structuren, het maken van polygonen.
Maar naast ultra-precisiebewerkingen en miniaturisatie dacht hij mee bij tal van nieuwe ontwikkelingen. In de sfeer van huishoudelijke toepassingen dacht hij mee over een nieuw proces voor het strijken, het doseren van crèmes bij het scheren, alternatieve scheersystemen. Te veel om allemaal op te noemen, maar een robotstofzuiger die 's nachts je kamer zuigt als je slaapt, spreekt wel tot ieders verbeelding.
Zijn enthousiasme is aanstekelijk en hij wil graag anderen de liefde voor zijn vak bij brengen. Zo geeft hij gastcolleges onder andere aan de universiteiten van Eindhoven en Leuven. Ook is hij een gewaardeerd begeleider van promovendi, die hij helpt bij het construeren en neemt hij deel aan beoordelingscommissies voor Europese projecten. Zijn gedrevenheid helpt hem vooruit, maar is tevens zijn zwakte. Hij kan moeilijk nee zeggen tegen mensen die echt geïnteresseerd zijn.
De prijs is ingesteld door de Nederlandse Vereniging voor Precisietechnologie in samenwerking met Philips CFT en wordt tweejaarlijks uitgereikt, voor de eerste keer in 2002 aan Theo Heeren (Oce) . De prijs is bedoeld om de professie van het ontwerpen onder de aandacht te brengen. Het is een oeuvre_prijs en laat zien hoe iemand tijdens zijn loopbaan als ontwerper, constructeur, uitvinder, systeemarchitect, zeer geïnspireerd en profijtelijk kan bezig zijn voor industrie en maatschappij. Haar of zijn werk getuigt van inzicht en originaliteit, heeft geleid tot bruikbare kennis en producten, heeft een aanwijsbare invloed op het ontwerpen en is een inspiratiebron voor velen.
De prijs bestaat uit een oorkonde en een bedrag van 1500 euro en is ingesteld ter gelegenheid van de pensionering van prof. Koster bij Philips CFT in 2000.
PrecisieTechnologie jaarboek 2005 p 88